Jerzy Mieczysław Jarnuszkiewicz
Biografia
Jerzy Mieczysław Jarnuszkiewicz urodził się 27 lutego 1919 w Kaliszu w rodzinie Mieczysława Jarnuszkiewicza (1891–1965) i Stanisławy z domu Spodenkiewicz (1895–1971). Studiował w Krakowie w latach 1936–1938 w Instytucie Sztuk Plastycznych pod kierunkiem Franciszka Kalfasa i Karola Homolacsa. W roku 1939 uzyskał dyplom w Miejskiej Szkole Sztuk Zdobniczych w Warszawie.
Podczas wojny należał do konspiracyjnego Koła Miłośników Grafiki i Ekslibrisu wraz z m.in. Stefanem Mrożewskim i Anielą Cukier.
W latach 1947–1950 studiował na Wydziale Rzeźby Akademii Sztuk Pięknych w Warszawie u Tadeusza Breyera i Franciszka Strynkiewicza. W 1950 otrzymał Państwową Nagrodę Artystyczną I stopnia (zespołową) w dziale plastyki za pomnik Bohaterów Armii Radzieckiej w Warszawie. Od 1950 do lat 80. prowadził w warszawskiej ASP pracownię rzeźby. Profesor m.in.: Grzegorza Kowalskiego, Henryka Morela, Marka Kijewskiego, Krzysztofa M. Bednarskiego i Barbary Falender.
Jeszcze jako student zaprojektował rzeźbę „Dziecko – bohater”, która została wykorzystana w 1983 jako model stołecznego pomnika Małego Powstańca. Pomnik odsłonięto 1 października 1983 w trakcie obchodów 15-lecia nadania Chorągwi Warszawskiej ZHP imienia Bohaterów Warszawy. Figurę chłopca w za dużym hełmie, z przewieszonym przez ramię pistoletem maszynowym i w wielkich saperkach ustawiono przy zewnętrznym murze obronnym na ul. Podwale. Autor zadedykował go warszawskim harcerzom.
Jego autorstwa jest również płaskorzeźba Plon z 1947 znajdująca się na Saskiej Kępie w Warszawie. W roku 1949 wykonał dwie gipspo-we płaskorzeźby (Razem w boju, Razem w odbudowie), zdobiące socrealistyczny tunel schodów ruchomych przy trasie W-Z. Jest także autorem rzeźb chłopców na fontannie na Mariensztacie oraz płaskorzeźby Przedszkolaki na elewacji przedszkola na Mariensztacie.
W latach 60. tworzył geometryczne ażurowe rzeźby z metalu o ogromnych rozmiarach, ustawiane w przestrzeni miejskiej. Były to rzeźby z zespawanych odpadków: haków, ostrzy, bagnetów, łańcuchów, części urządzeń, kompozycje abstrakcyjne, m.in. „Okien”, „Rytmów”, „Żagli”. Nieliczne ocalały dłużej w kolekcjach metalowych rzeźb ulicznych na warszawskiej Woli. W 1965 Jarnuszkiewicz uczestniczył w Biennale Form Przestrzennych w Elblągu, gdzie przy współpracy z M. Cierniewskim, E. Koprykiem, E. Nowaczykiem, M. Sieradzkim stworzył rzeźbę zwaną „Kompozycją drogowskazową” lub „Witaczem”. Znajduje się przy ul. Rycerskiej w Elblągu. Ma wysokość 8 metrów. Forma została wyremontowana w 2006 roku. W 1967 w czasie II Biennale Form Przestrzennych w Elblągu stworzył kolejną rzeźbę, która stoi przy budynku Elbląskiej Uczelni Humanistyczno-Ekonomicznej.
Był także twórcą tradycyjnych rzeźb. W 1960 w Kalisku stanął pomnik Adama Asnyka. Natomiast 30 maja 1983 odsłonięto w Lublinie na dziedzińcu KUL rzeźbę pomnikową Jana Pawła II i kardynała Stefana Wyszyńskiego. Jarnuszkiewicz jest także współautorem Międzynarodowego Pomnika Męczeństwa w Oświęcimu-Brzezince, rzeźb w Elblągu, Ravne (Słowenia). Zajmował się również medalierstwem i grafiką artystyczną. W 1969 otrzymał medal honorowy IV Międzynarodowego Biennale Ekslibrisu Współczesnego w Malborku.
Ważną, choć mniej znaną dziedziną twórczości pozostawało medalierstwo. Był twórcą takich cykli medalij: „Ecce Homo”, „Poczet królów i orłów polskich”, „Wielcy Polacy”. Medal jego autorstwa uczcił pierwszą pielgrzymkę Jana Pawła II do Polski. Był projektantem wielu monet okolicznościowych i kolekcjonerskich, w tym między innymi: 10 złotych 1965 Kolumna Zygmunta, 10 złotych 1966 Kolumna Zygmunta, 10 złotych 1969 25. rocznica PRL, 10 złotych 1970 Byliśmy-Jesteśmy-Będziemy, 10 złotych 1971 FAO, a także pierwszej kolekcjonerskiej pięćdziesięciozłotówki z 1972 roku, wybitej ponownie w 1974 roku z wizerunkiem Fryderyka Chopina. Jarnuszkiewiczowskie projekty sygnowane były monogramem „JJ.”
Został pochowany na cmentarzu Powązkowskim (kwatera 85-5-15).
Życie prywatne: Miał syna Marcina, który był scenografem, reżyserem, lalkarzem oraz pedagogiem. Jego żoną była Anna Grocholska (1931–2026), rzeźbiarka.
Ordery i odznaczenia: Krzyż Kawalerski Orderu Odrodzenia Polski, Złoty Krzyż Zasługi, Medal 10-lecia Polski Ludowej (19 stycznia 1955), Odznaka tytułu honorowego „Zasłużony Nauczyciel PRL”.
Upamiętnienie: W 2020 roku nadano skwer imieniem Jerzego Jarnuszkiewicza w warszawskiej dzielnicy Bielany.