Mieczysław (Mordechaj) Hejman, równieżHeyman
Biografia
Mieczysław Hejman urodził się 25 grudnia 1908 roku w Kaliszu w zamożnej rodzinie żydowskiej. Jego ojciec Lejb (Leon, Wolf, zmarł w 1922) był właścicielem majątku ziemskiego, fabryki farb i kamienicy, a matka Chaja Ruchla była drugą żoną ojca.
Po wybuchu I wojny światowej i zniszczeniu Kalisza przez wojska niemieckie w sierpniu 1914 rodzina uciekła do Witebska. Po rewolucji lutowej (1917) Hejman wrócił do Kalisza poprzez Danię. W 1922, po śmierci ojca, wydziedziczony w testamencie, zamieszkał u sióstr w Warszawie, gdzie uczęszczał do gimnazjum, następnie do miejskiej szkoły rzemieślniczej na dział elektrotechniczny. Od 1927 na wyższych kursach radiotechniki przy Szkole Wawelberga i Rotwanda.
Pod wpływem sióstr (działaczek KPP) związał się ze skrajną lewicą. Członek organizacji „Pionier”. W 1925 wstąpił do Związku Młodzieży Komunistycznej (ZMK), później przekształconego w Komunistyczny Związek Młodzieży Polskiej (KZMP). Początkowo pracował jako łącznik i kolporter w technice KPP, następnie był kierownikiem techniki warszawskiej organizacji ZMK. W kwietniu 1928 aresztowany za działalność komunistyczną i skazany na 5 lat więzienia; na mocy amnestii karę skrócono do 2,5 roku.
W latach 1930–1931 odbywał służbę wojskową w 61 pułku piechoty w Bydgoszczy. Po wyjściu z wojska przeszedł do nielegalnej pracy konspiracyjnej. Od 1931 pracownik Wydziału Wojskowego KC KPP; sekretarz okręgowych wydziałów wojskowych KPP: Łódź–Częstochowa–Piotrków, Siedlce–Łomża, Lublin–Radom–Kielce, Kraków–Śląsk–Zagłębie Dąbrowskie. Od 1933 był sekretarzem Wydziału Wojskowego KCKPZB, działał głównie w Wilnie, Brześciu, Grodnie i Białymstoku. W latach 1934–1936 studiował na moskiewskim Komunistycznym Uniwersytecie Mniejszości Narodowościowych Zachodu (KUMNZ). Wkrótce po powrocie do Polski został aresztowany i osadzony w obozie w Berezie Kartuskiej. W wyniku dwóch kolejnych rozpraw sądowych w 1937 skazany najpierw na 3, następnie na 8 lat więzienia; karę odbywał w Warszawie na Mokotowie, w Płocku, Piotrkowie i Sieradzu.
We wrześniu 1939, po wybuchu II wojny światowej, wydostał się z więzienia i osiadł w Białymstoku (okupowanym przez ZSRR), gdzie pracował na kierowniczych stanowiskach w kinematografii. Po wybuchu wojny z Niemcami (22 czerwca 1941) ewakuowany w głąb ZSRR, do obwodu kujbyskiego, następnie na własną prośbę skierowany do szkoły partyjnej przy Komitecie Wykonawczym Kominternu.
W nocy z 19 na 20 maja 1942, wraz z innymi członkami tzw. Drugiej Grupy Inicjatywnej, zrzucony na spadochronie do Polski, gdzie rozpoczął działalność w PPR, z polecenia której kierował pracą radiostacji nadawczo-odbiorczych i szkolił kadry partyjne do obsługi radiostacji. 31 grudnia 1942 wraz z Janem Krasickim brał udział w warszawskiej Starówce w zabójstwie sekretarza PPR Bolesława Mołojca. 9 lutego 1943 został otoczony na placu Trzech Krzyży w Warszawie przez żandarmerię niemiecką i po nieudanej próbie ucieczki popełnił samobójstwo.
Po śmierci został pośmiertnie odznaczony Krzyżem Srebrnym Orderu Virtuti Militari; jego imieniem nazwano również ulicę w Warszawie (obecnie ul. Budkiewicza).