Juliusz Bursche
Biografia
Juliusz Bursche urodził się 19 września 1862 w Kaliszu jako syn Ernesta Wilhelma Burschego, pastora w Zgierzu, i Matyldy z domu Müller. Studiował teologię na uniwersytecie w Dorpacie i w trakcie studiów przystąpił do korporacji Konwent Polonia, którą wspierał przez całe życie. Ordynowany był w wieku 22 lat, odbył krótki wikariat w warszawskiej parafii św. Trójcy, a w 1885 został wybrany na pastora parafii w Wiskitkach k. Żyrardowa. W tymże roku ożenił się z Amalią Heleną Krusche; mieli pięcioro dzieci.
W 1888 ksiądz Bursche został przeniesiony do Warszawy, gdzie szybko awansował w hierarchii kościelnej. Od 1895 do 1904 był radcą Konsystorza, a w 1904 car Mikołaj II mianował go superintendentem Kościoła Ewangelicko-Augsburskiego w Królestwie Polskim. Uroczystość instalacji w urząd biskupi odbyła się 22 stycznia 1905 w kościele Świętej Trójcy w Warszawie. Mieszkał wraz z rodziną na plebanii przy ul. Królewskiej, a następnie w domu konsystorskim przy ul. Wierzbowej 2.
W 1902 rodzina po raz pierwszy przyjechała do Wisły, gdzie spędziła wakacje w willi Zacisze. Drewniana willa, zaprojektowana przez Bogdana Hoffa, była miejscem odpoczynku i pracy biskupa aż do 1939 roku; Bursche pielęgnował ogród i codziennie kąpał się w Wiśle. Utrzymywał kontakty z polską inteligencją Śląska Cieszyńskiego i turystami z Beskidu Śląskiego. W 1910 wszedł w skład pierwszego zarządu Polskiego Towarzystwa Turystycznego „Beskid” z siedzibą w Cieszynie.
Podczas I wojny światowej znajdował się w Wiśle; jako obywatel rosyjski musiał opuścić Śląsk Cieszyński. Przez Wiednę, Budapeszt, Bukareszt, Odessę dotarł do Warszawy, a w kwietniu 1915 został zesłany w głąb Rosji do Orenburga. Po dwuletniej tułaczce dotarł do Sztokholmu, skąd 17 lutego 1918 powrócił do Warszawy na stanowisko głowy Kościoła EW-A w Polsce i wszedł w skład Rady Stanu Królestwa Polskiego.
Po odzyskaniu niepodległości powrócił na Śląsk Cieszyński, by przejąć kościoły ewangelickie pod zwierzchnictwo konsystorza warszawskiego i utworzyć diecezję śląską. W 1919–1920 kierował polskim komitetem plebiscytowym; w marcu 1920 został superintendentem Kościoła EW-A w odrodzonej Polsce. W 1928 objął stanowisko prezesa Rady Kościołów Ewangelickich w Polsce, a w 1930 Uniwersytet Warszawski nadał mu tytuł doktora honoris causa. W 1937 został wybrany pierwszym biskupem Kościoła według nowego statutu.
W 1936 uchwalono ustawę o stosunku Kościoła do państwa; w 1939 wydał manifest potępiający nazizm. We wrześniu 1939 potępił agresję hitlerowską; po wybuchu wojny nie opuścił kraju, ewakuował się na wschód. 3 października 1939 został aresztowany, przewieziony do Berlina i osadzony w obozie Sachsenhausen-Oranienburg. Zmarł z wycieńczenia w szpitalu więziennym Moabit. Data śmierci 20 lutego 1942 to dataumowna. Rodzinie nie ujawniono miejsca pochówku; urną biskupa zajęto się dopiero w 2017 roku. Symboliczny grób znajduje się w Warszawie; jego imię nosi aleja w Wiśle, ulice w Kaliszu i Tychach.
Represje dotknęły także jego rodzeństwo i syna; na aktach Himmlera zapisano: „Diese Familie ist auszurotten”.